This post is also available in:
Onlinefraude blijft groeien. Phishing, valse facturen, een vervangen IBAN: ondanks alle preventie geven klanten nog altijd overschrijvingen door naar rekeningen die niet zijn wat ze denken. Daarom is er nu de IBAN-naamcontrole, de Verification of Payee. Vóór de betaling vergelijkt de bank het ingevoerde IBAN met de opgegeven naam van de begunstigde. Klopt het niet, dan krijgt u een waarschuwing. Het is een Europese verplichting, gratis voor de klant, en ze geldt in de eurozone sinds 9 oktober 2025 op grond van verordening (EU) 2024/886 over instantoverschrijvingen.
Een revolutie? Niet zoals men denkt.
Geen firewall, wel een aansprakelijkheidsschakelaar
De controle blokkeert niets. Zij verschuift de aansprakelijkheid. Biedt de bank de dienst correct aan en bevestigt de klant toch, dan draagt de bank het risico van een verkeerd rekeningnummer niet. Is de dienst niet correct aangeboden, dan betaalt de bank terug. Alles draait om het bewijs.
Er zijn drie uitkomsten. Een match: de naam klopt, na de gebruikelijke normalisaties. Een close match: een klein verschil, een letter, een accent, een andere spelling, voornaam en naam omgewisseld. Een no match. Bij een close match moet de bank de naam tonen die bij het IBAN hoort, zodat de klant met kennis van zaken beslist. Voor rechtspersonen met een unieke code (ondernemingsnummer, LEI) is het binair: match of no match.
Bij een geschil moet de bank de scène kunnen afspelen
Het knelpunt is niet het algoritme, maar het bewijs. Wie een geschil wil winnen, moet de scène kunnen afspelen: ingevoerd IBAN en naam, exact resultaat, exacte tekst van de waarschuwing, wat de klant deed (bevestigen of annuleren), tijdstip en kanaal. Zonder die film is « de dienst correct aangeboden » niet te bewijzen.
Dat sluit aan bij wat wij al schreven over phishing en de bewijslast in de recente rechtspraak: een bank die niet kan aantonen wat zij deed, wordt geacht het niet te hebben gedaan.
Close match: waar ligt de grens?
Blijft de afstelling van de close match. Te streng, en de waarschuwing verschijnt zo vaak dat niemand er nog op let. Te soepel, en fraude glipt erdoor. De werkbare weg: duidelijke matchingregels vastleggen (toleranties, accenten, roepnamen), ze bijsturen op basis van incidenten, en een begrijpelijke waarschuwing tonen (« u riskeert het geld naar een verkeerde persoon te sturen ») met een expliciete knop (« ik bevestig ondanks de waarschuwing »).
Een goede klantervaring is geen cosmetica. Zij is juridisch.
Betalingsinitiatie en batchbetalingen: wie draagt het risico?
De keten van tussenpersonen maakt het ingewikkelder. Komen de gegevens van de begunstigde van een betalingsinitiatiedienst, dan ligt de juistheid eerst bij die derde. De bank van de betaler moet de herkomst traceren en haar verhaal voorbereiden. Voor ondernemingen veronderstelt de mogelijkheid om de controle uit te schakelen bij batchbetalingen een helder contract: wie kiest, wie draagt, wie bewijst.
Geen gadget, geen schild
De IBAN-naamcontrole is geen gadget en geen absoluut schild. Zij herverdeelt het risico volgens een eenvoudige logica: informatie vooraf en bewijs. De banken die het goed doen, investeren minder in slogans dan in vier fundamenten: juridisch sluitende schermen (ook voor de close match), onaantastbare logs, beheerde drempels, sobere clausules die bij de tekst aansluiten.
En voor de klant een harde waarheid: wie bevestigt ondanks de waarschuwing, draagt de gevolgen.
Geef een reactie